Maroko: Udana podróż za niewielkie pieniądze

Afryka Północna to wspaniały rejon dla miłośników upalnego lata, ale i słonecznej jesieni czy cieplutkiej wiosny. Nam przytrafiła się szansa zaznania listopadowego ciepła tego pięknego kraju. Bo 25 stopni można chyba nazwać jednak ciepłą jesienią...

Podróż z atrakcyjną przesiadką

Tani dojazd do Maroka na pierwszy rzut oka może wydać się skomplikowany. Na szczęście z Siedlec do Warszawy kursują pociągi Kolei Mazowieckich, z Warszawy do Berlina - PolskiBus, a z Berlina do Agadiru - EasyJet. W naszym przypadku koszty transportu zamknęły się w kwocie po około 200 zł na osobę w obie strony (za wszystkie bilety, nie licząc drobnych wydanych na transport po Berlinie). W tej chwili można już polować na tanie bilety lotnicze do Agadiru bezpośrednio z Warszawy. Jednak jeśli jest okazja zatrzymać się w Berlinie, to oczywiście gorąco polecam.

Na podróż po Maroku zaplanowaliśmy pobyt w trzech miastach: Agadirze, As-Sawirze oraz w Marrakeszu. Zrezygnowaliśmy z wypadu na tereny pustynne, czy z podróży do Casablanki, ponieważ podróże trwałyby długo, a my chcieliśmy mieć nieco czasu na odpoczynek. I to rzeczywiście nam się udało.

 Agadir

Agadir ma bardzo interesujący port lotniczy. Tamtejszy budynek terminalu ma typową jak na tamten kraj architekturę, przez co niekoniecznie przypomina lotniskową strefę obsługi pasażera. Co uderza na chwilę po opuszczeniu samolotu (w listopadzie) - przede wszystkim duża wilgotność powietrza i intensywnie świecące słońce. A tego właśnie w Polsce nam brakowało. Z lotniska do centrum można dostać się miejskimi autobusami, jednak trudno się nimi poruszać, dlatego, że ani na przystankach, ani w pojazdach nie ma rozkładów jazdy i tras. Dlatego turyście może być trudno. My wybraliśmy taksówkę. Nie posłuchaliśmy jednak rady książkowych przewodników i weszliśmy w poważną negocjację z kierowcą wielkiego mercedesa bez klamek. Z powszechnie przyjętych 150 dirhamów, które podają przewodniki jako standardową cenę, kierowca zszedł do 110. Momentami wiózł nas po chodnikach, żeby ominąć korki, ale cali i zdrowi dojechaliśmy pod drzwi naszego hotelu.

W Agadirze, w hotelu położonym w odległości 100 metrów od przepięknej plaży, spędziliśmy dwa noclegi. Warunki w hotelu nie były ponadprzeciętne, ale cena 50 zł za osobę z pewnością zachęciła. W Agadirze spędziliśmy sporo czasu na plaży, ale i sporo spacerowaliśmy po centrum. Podążyliśmy szlakami proponowanymi przez przewodniki, jedliśmy w restauracjach tamtejsze odpowiedniki europejskiego jedzenia i popijaliśmy to dużymi ilościami marokańskiej herbaty miętowej. Wybraliśmy się też na suk, który do tej pory wzbudza zarówno moją ciekawość, jak i niechęć. Surowe mięso, muchy, śmierdzące ścieki, a obok piękne tkaniny, szale, ubrania, kolorowe przyprawy, ozdoby. Ale również usługi rzemieślnicze, np. ostrzenie noży maszyną napędzaną siłą nóg.

W Agadirze obowiązkowo odwiedzaliśmy tamtejszy, bardzo duży supermarket, który przypominał Auchan, z cenami porównywalnymi do polskich. Tam zaopatrywaliśmy się w jedzenie, picie oraz w kosmetyki, których z Polski nie wzięliśmy za wiele. Również w Agadirze wyszukaliśmy szybko stację autobusową, na której kupiliśmy bilety na podróż do naszego kolejnego celu - As-Sawiry.

As-Sawira

Po Maroku najczęściej podróżuje się autobusami, bo kolej jest dostępna w niewielu miejscach, ale to się zmienia, ponieważ sieć jest rozbudowywana. Autobusy państwowego przewoźnika są może w nie najlepszym stanie, ale przynajmniej mają klimatyzację. W gorszych warunkach, ale mniej więcej za połowę ceny, można podróżować pojazdami innych przewoźników. My postawiliśmy na państwową firmę i tym oto sposobem z Agadiru dotarliśmy nocną porą do As-Sawiry.

Podróż autokarem była nieprzyjemna, bo drogi były kręte, po drodze liczne urwiska i spore różnice poziomów. Na miejscu wzięliśmy taksówkę, która dowiozła nas do medyny, a kierowca wskazał drogę do naszego skrzętnie ukrytego w plątaninie wąskich uliczek hotelu. Ulica, na którą dotarliśmy, sugerowała raczej nieciekawe warunki, ale rzeczywistość okazała się inna. Hotel przypominał niewielki pałac. Czysto, schludnie, klimatyczne dekoracje, profesjonalnie zasłane łóżka, świeże kwiaty, płatki róż na łóżku i ręczniki ułożone tak ładnie, że aż szkoda było je ruszać. Prysznic w takich warunkach był najprzyjemniejszy na świecie! Ale jeszcze większym zaskoczeniem było obfite i smaczne śniadanie wliczone w cenę, o którym wcześniej nic nie wiedzieliśmy. Z możliwością zjedzenia w pokoju, w jadalni, lub na wspaniałym tarasie z widokiem na całą medynę. Do dziś żałujemy, że w As-Sawirze zatrzymaliśmy się tylko na dwa dni. A na dodatek jeszcze bardzo miła obsługa. Tu trzeba zaznaczyć, że właścicielem hotelu był Francuz, który o wszystko bardzo szczególnie dbał.

As-Sawira to urocze miejsce. Nawet jeśli ktoś przebywa tylko w Agadirze, to warto się tam wybrać, żeby zobaczyć, jak wygląda prawdziwa medyna, ponieważ w Agadirze takowej nie ma. Tu jednak jest już trochę mniej turystów, mniej osób mówiących po angielsku czy francusku, Ale jest większa intymność, przyjemny klimat, wielki i ciekawy port, no i samo miasto, które w jednej z ekranizacji fragmentów Biblii "imitowało" Jerozolimę. W As-Sawirze jest bardzo długa plaża, gdzie również można korzystać z dobrodziejstw ciepłej wody. Jest tam też kilka restauracyjek, w których można spróbować tradycyjnego marokańskiego tadżinu, zamówić świeżo wyciskany sok, albo naszą ulubioną miętową herbatę.

Jedni uwielbiają, inni nie znoszą

Z As-Sawiry można udać się autobusem do Marrakeszu. Ta podróż nie trwała zbyt długo i odbywała się w nieco lepszych warunkach, niż poprzednia. Dworzec autobusowy As-Sawiry znajduje się praktycznie w sąsiedztwie medyny, dlatego wszędzie można dojść piechotą.

Jednak w Marrakeszu dworzec już jest znacznie oddalony od centrum. I sama medyna - w odróżnieniu od tej, którą zwiedzaliśmy w As-Sawirze - jest gigantyczna. Dlatego nawet z porządną mapą jest dość łatwo zabłądzić. Jednak po znalezieniu placu Dżamaa al-Fina bez większych przygód trafiliśmy do celu.

Warunki hotelowe w Marrakeszu mieliśmy przeciętne, ale tu również byliśmy zaskoczeni smacznymi śniadaniami wliczonymi w cenę. Wśród naszych znajomych, którzy odwiedzili Marrakesz, to miasto budzi różne uczucia. Na nas zrobiło jednak wrażenie. Ta gigantyczna medyna to jeden wielki targ. Można w centrum miasta kupić dosłownie wszystko. Różnorodność towarów, kolory i świecidełka naprawdę biją po oczach. Na każdym kroku można napić się świeżego soku albo coś przekąsić. Wrażenie robią kolorowe budynki, a negatywne emocje wzbudzają zaniedbane rejony miasta. Ale trzeba stanowczo stwierdzić, że warto znaleźć się w Marrakeszu choć na chwilę, by popatrzeć na to, co dzieje się na głównym placu medyny. Bo to jest jedno wielkie przedstawienie. Muzyka, taniec, ogień... Połączenie tego wszystkiego przenosi w zupełnie inny świat.

Relaks przed powrotem

Na ostatnie dwa dni naszej podróży powróciliśmy do Agadiru. Tam mieliśmy jeszcze czas, żeby kupić pamiątki i porządnie wypocząć przed powrotem do Polski. Dodam jeszcze, że w drodze powrotnej również targowaliśmy się z taksówkarzami. Co prawda rezultatem była kłótnia, jaka wywiązała się między nimi, ale dzięki temu zaoszczędziliśmy kolejne 30 dirhamów. Hotel, który znajdował się jeszcze bliżej plaży niż poprzedni, miał również nieco wyższy standard i sprawiał wrażenie bardziej przyjaznego europejskim turystom.

Przez cały nasz pobyt w Maroku w ogóle nie padało. Dopisała pogoda, zwiedziliśmy trzy przepiękne miasta Maroka, wypoczęliśmy, a  i cała podróż kosztowała niewiele.

 

Ciekawostki

• Cała podróż (8 dni pobytu) kosztowała po około 1200 zł na osobę - dojazd i powrót, noclegi, transport, wyżywienie, pamiątki.
• Warto zaopatrzyć się na miejscu w kosmetyki na bazie oleju arganowego i w sam olejek.
• Nieocenioną pamiątką z Maroka jest specjalny czajniczek do parzenia miętowej herbaty.
• Parzenie marokańskiej herbaty to wręcz rytuał, a i picie to świetny sposób Marokańczyków na spędzenie czasu ze znajomymi w restauracji czy barze (herbata musi być spieniona, podawana w malutkich szklaneczkach.
• W Maroku raczej trudno o alkohol w restauracjach. Czasem można natknąć się na piwo w restauracjach nastawionych na turystów.
• Wielu naszych znajomych narzekało na problemy z żołądkiem. My na kilka dni przed wyjazdem zaczęliśmy łykać probiotyki i przyjmowaliśmy je również w trakcie podróży. Na miejscu z kolei piliśmy dużo Coli i wodę tylko butelkowaną. I rzeczywiście, obyło się bez nieprzyjemności.
• Polecam korzystanie z więcej niż jednego przewodnika. My korzystaliśmy z trzech. Zdarzały się czasem i błędy, np. nieaktualna lokalizacja dworca autobusowego na mapie w jednym z przewodników. Dlatego warto było konfrontować różne informacje.
• My korzystaliśmy z przewodnika Pascala, z przewodnika Wydawnictwa "Bezdroża" i z przewodnika "Hiszpania i Maroko" Wiesława Olszewskiego (ten ostatni nie tyle praktyczny, co ciekawy, pokazujący inny niż pozostałe przewodniki punkt widzenia).
• Trzeba spróbować tadżinu i wyciskanych soków owocowych. Nigdzie indziej tak nie smakują.
• W As-Sawirze polecam hotel Riad Etoile de Mogador. Rewelacja. Zdjęcia obiektu można obejrzeć tutaj.

Izrael. Morze Martwe, powrót i finanse. Cz. 4

  Dzień 6. Morze Martwe i okolice

Jak już wspomniałem, ubezpieczenie auta, które wynajęliśmy, nie obejmuje strefy Autonomii Palestyńskiej, a najkrótsza droga do Morza Martwego wiedzie właśnie przez obszar palestyński. Na szczęście, jak udało się nam dowiedzieć, zarówno droga nr 1 prowadząca na wschód, jak i droga nr 90 biegnąca aż do Eilatu, są pod kontrolą Izraela. A więc swobodnie mogliśmy nią jechać. Sama podróż autem po tych rejonach jest niesamowita. Na okolicznych górach są miejscami oznaczone wysokości terenu względem poziomu morza, a dodatkowo mocno czuć różnice ciśnień. Wydaje się, że w rejonie poniżej poziomu morza powietrze jest bardzo gęste i że gorsza jest widoczność. Dodatkowo jest dużo różnic terenu, a więc nasze ekonomiczne auto spaliło znacznie więcej niż zwykle benzyny. Naszym pierwszym przystankiem był park En Gedi. Rewelacja. Kozice swobodnie chodzące obok ludzi, góralki, które niczego się nie obawiały, mnóstwo ptaków, ale przede wszystkim przepiękne widoki z licznymi źródłami i miniwodospadami. Oaza roślinności wśród przesuszonych terenów przypominających skalistą pustynię. Wstęp oczywiście płatny, ale warto;). Nie zwiedziliśmy wszystkiego, ale gdybyśmy mieli więcej czasu, na pewno byśmy się pokusili.

W sąsiedztwie kompleksu znajdują się ruiny bardzo starej synagogi z czasów Bizancjum. Również robią wrażenie, szczególnie że odkryto wiele mozaik z jej wnętrz.

Plażę nad Morzem Martwym znaleźliśmy tuż obok En Gedi. Trzeba było zapłacić za parkowanie. Spędziliśmy tam dokładnie dwie godziny. Atrakcja pływania w morzu niesamowita! Szkoda tylko, że plaża jest skalista, a dno morza również skaliste. Wiele osób miało pokaleczone ręce i stopy i ślady krwi znajdowały się na plaży. Trzeba naprawdę uważać. Ale mimo wszystko wrażenie gigantyczne! No i fakt, że w zasadzie przez gęste powietrze przedziera się obraz tego, co jest po drugiej stronie morza, czyli wzgórza Jordanii. Jeszcze jedna ważna sprawa: to, o czym piszą w przewodnikach - że pożałują ci, którzy do wody wejdą z najmniejszymi zadrapaniami - jest prawdą. Podobnie z oczami. Szczypie aż słów brakuje!

 

 

Po odpoczynku nad Morzem Martwym ruszyliśmy dalej na południe - do Masady. Miejsce znaliśmy z opisów w przewodnikach. I godzinami otwarcia z przewodników się wyraźnie zasugerowaliśmy. Jeden z naszych przewodników godzin nie podawał, a w drugim była informacja, że poza sezonem otwarte jest do godziny 16. My byliśmy 5 minut po 15 i już niestety nas nie wpuszczono. Dlatego jedynie podziwialiśmy widok pięknej twierdzy, kolei linowej, którą ci, co się załapali, wjeżdżali w górę... W oczy rzucali się też ci, którzy zdecydowali się na wejście piechotą. Szli sznurem jak mrówki. Natomiast w okolicy były piękne widoki na Pustynię Judzką. Przynajmniej one zrekompensowały nam problemy z wejściem do Masady.

W drodze powrotnej zauważyliśmy strzałkę, która wskazywała jakiś ciekawy obiekt. Myśleliśmy, że będzie to dolina podobnej do tej w En Gedi. Jechaliśmy samochodem pustynną drogą za jakimś autokarem, a właśnie ten autokar utwierdzał nas w przekonaniu, że tam na pewno coś jest. I dojechaliśmy. Po pół godziny jazdy dotarliśmy do obozu kempingowego. A przed nami jechał autokar z jakimiś żołnierzami, którzy prawdopodobnie mieli mieć tam noc „w terenie”. Trochę się z nas śmiali i mówili, że rzeczywiście, w okolicy są fajne doliny, ale na piesze wędrówki, na co najmniej 2 dni i z mapą okolicy w ręku. A więc tą samą drogą zdecydowaliśmy się na powrót. A w drodze powrotnej do Jerozolimy przegapiliśmy jeden zjazd (już w samym mieście) i musieliśmy zawracać, po czym znów go przegapiliśmy i potem zrobiliśmy dodatkowe 30 km, bo nie było gdzie zawrócić. Ale trzecie podejście było bezbłędne. To był męczący, acz wspaniały dzień.

Dzień 7. Aszkelon, Tel Awiw i... do domu!

Obierając drogę powrotną do Tel Awiwu, postanowiliśmy wstąpić do jeszcze jednego miejsca - Aszkelonu. W mieście można dość swobodnie porozumiewać się w języku rosyjskim - gorzej nieco z angielskim. Główną atrakcją miasta jest piękna plaża i widom na morze, ale to, co nas tam przywiodło, to park narodowy, na terenie którego znajdują się ruiny starożytnych budowli. Do odwiedzenia tego miejsca zachęciły nas trzy przewodniki, które mieliśmy ze sobą przez całą podróż. Jednak park nie robi szczególnego wrażenia. Plusem jest to, że dzięki kartom miejskim udało się nam wynegocjować zniżki studenckie (wejście było dość drogie), a na miejscu można było pospacerować i zrelaksować się. Same ruiny - po zwiedzeniu Cezarei - nie zrobiły już wrażenia. Zresztą znajomy Izraelczyk, który dowiedział się, że zwiedzaliśmy Aszkelon, dziwił się, że akurat tam się jeszcze wybraliśmy, bo według niego nic a nic tam nie ma do zwiedzania.

Po zakończeniu zwiedzania Aszkelonu pojechaliśmy do Tel Awiwu, gdzie ulokowaliśmy się w tym samym hostelu, w którym spędzaliśmy pierwszą noc. Czasu było już niewiele, więc znaleźliśmy fajną restauracyjkę na zjedzenie kolacji, spotkaliśmy się z dwojgiem znajomych, którzy w Tel Awiwie mieszkają, po czym przygotowaliśmy się do podróży powrotnej. Potem położyliśmy się spać na dwie godziny.

Na lotnisko wyruszyliśmy około drugiej w nocy. Mieliśmy poważny problem z zapłatą za tankowanie auta, ale na szczęście wszystko się udało. Droga na lotnisko była o tyle nieprzyjemna, że padał deszcz. Z tego, co dowiedzieliśmy się po powrocie do Polski, tuż po naszym wyjeździe nastąpiło poważne załamanie pogody - najpierw powodzie, a chwilę później intensywne opady śniegu. A więc mieliśmy wielkie szczęście z aurą w naszej podróży, bo padało tylko raz - w drodze powrotnej na lotnisko.

Nie tak drogo!

Po powrocie ogarnęliśmy sprawę kosztów. Cała wyprawa okazała się nieszczególnie droga. Na bilety lotnicze w obie strony, wynajem auta, tankowanie, wyżywienie, noclegi, wejściówki i pamiątki (czyli wszystko) wydaliśmy po około 2200 zł na osobę. A z pewnością da się nieco taniej...

Izrael. Jerozolima i okolice. Cz. 3

Dzień trzeci trwa. Nazaret, pierwsze wrażenia i Sylwester w Jerozolimie

Po długim i leniwym poranku zapakowaliśmy się do naszego różowego auta i bardzo dobrze oznaczonymi drogami dotarliśmy do Nazaretu. Tam już widać (nie tylko po architekturze silne wpływy arabskie). Też po kulturze jazdy samochodem łatwo zauważyć, że ma się do czynienia z kierowcami o dużym temperamencie (przypominało to jazdę samochodem po Maroku). W samym Nazarecie oznaczenia zarówno dróg, jak i zabytków są bardzo słabe, dlatego kilkakrotnie dopytywaliśmy miejscowych o to, jak dotrzeć do Bazyliki Zwiastowania Pańskiego. Również nieco trudniej o osoby mówiące po angielsku. Mieliśmy też spore problemy z parkowaniem. Na szczęście udało się, i to na ulicy z parkingiem bezpłatnym.

Bazylika Zwiastowania

Bazylika robi wrażenie, a w jej okolicach jest kilka sklepików z pamiątkami. Cały kompleks jest dobrze oznaczony dla turystów. Z racji, że nieco późno wyruszyliśmy tego dnia w podróż, a wiedzieliśmy, że w Jerozolimie bez GPS-u może być nieco trudno, to w Nazarecie nie zabawiliśmy zbyt długo. Podróż samochodem minęła szybko. Gdy dojechaliśmy do centrum Jerozolimy,  rozpoczęły się najpierw poszukiwania miejsca parkingowego (liczyliśmy na darmochę). Nic z tego - między 9 a 18 w zasadzie nie ma w rejonie centrum miasta darmowych miejsc. Wreszcie znaleźliśmy jakieś, które znajdowało się nie tak daleko murów starego miasta. Kupiliśmy na godzinę bilet w parkometrze i zostawiliśmy tam samochód na noc. Ruszyliśmy pieszo do bramy Jaffa, z której mieliśmy rzut beretem do naszego hostelu, a ten znajdował się przy uliczce „Święty Marek”.

Zakwaterowanie i sylwestrowe niespodzianki

Jeden z korytarzy w naszym hostelu

Citadel Hostel to wyjątkowe miejsce. Pokoje sprawiają wrażenie wykutych w skałach, a prowadzą do nich kręte korytarze. Tylko trochę zimno w nim było ( za dodatkowe ogrzewanie 20 szekli za noc), no i goście nie bardzo dbali o czystość w toaletach. Na dachu hostelu znajdował się duży taras z panoramą na całą Jerozolimę. Tam zjedliśmy 3 z 4 śniadań, które przypadły w czasie naszej podróży na Jerozolimę.

Nasz pierwszy wieczór w Świętym Mieście to był Sylwester. Wcześniej naczytaliśmy się o tym, że Izrael nie obchodzi Nowego Roku. I na to się nastawiliśmy. Ale zupełnie przypadkowi ludzie zaczepiali nas na ulicy i po angielsku życzyli nam szczęśliwego Nowego Roku. Niektórzy z turystów w hostelu byli zdezorientowani i nie bardzo wiedzieli, co robić i podpytywali, gdzie się wybieramy. My jednak liczyliśmy na jakieś fajerwerki, więc zdecydowaliśmy się spędzić okolice północy na dachu hostelu. Mogliśmy poszukać jakiegoś klubu, bo gdzieniegdzie ponoć odbywały się imprezy noworoczne, ale byliśmy zbyt zmęczeni. Powiem jedno - warto było iść na taras, bo fajerwerki jednak były. I najlepsze jest to, że byli nimi zaskoczeni sami jerozolimczycy.

Sylwester był dla nas zaskoczeniem jeszcze innego typu. Gdy kilkanaście minut po godzinie 23 zjawiliśmy się sklepie kupić coś na śniadanie i zaopatrzyć się w dodatkowy alkohol, dowiedzieliśmy się, że po 23 alkoholu w Izraelu nie kupimy...

Dzień 4. Zwiedzamy Święte Miasto

Mur Jerozolimy. Całkiem niedaleko zaparkowaliśmy auto

1 stycznia wstaliśmy wcześnie. Trzeba było znaleźć jakieś darmowe miejsce do parkowania...

Gdzie znaleźć darmowy postój w centrum Jerozolimy?

Płatne parkingi były o tyle kłopotliwe, że po trzech godzinach i tak trzeba było zabrać samochód. Po ósmej wyszliśmy po auto. Wsiedliśmy i przez jakieś 40 minut jeździliśmy i szukaliśmy. W końcu natrafiliśmy na jakiś zaułek. Najpierw zaparkowaliśmy w miejscu, gdzie nie było tablicy informującej o płatnym parkingu, ale coś nam nie grało. Spytaliśmy dwie osoby, które powiedziały, że za wszystko się płaci. Poszedłem więc do sklepu, żeby kupić bilet parkingowy. Gdy już miałem płacić, Żyd kupujący pieczywo spytał, gdzie zaparkowałem. Wyszliśmy na zewnątrz, wskazałem mu miejsce, a on powiedział, że to jedyna ulica w okolicy, gdzie nie trzeba płacić. Później jeszcze podszedł do mnie, żeby się upewnić czy dobrze zaparkowaliśmy. Tam pozostawiliśmy auto. Najśmieszniejsze jest to, że  Tomek poszedł szukać po podwórkach i nawet już gotowy był przestawić śmietnik, żebyśmy zaparkowali w wąskiej uliczce pod blokiem. I tym sposobem pozostawiliśmy auto przy ulicy Shivtei Israel, niedaleko od Starego Miasta, na cały dzień.

Zwiedzamy do woli

Wejście do Grobu Jezusa w Bazylice Grobu

Obraz ilustrujący wygląd głównej ulicy Jerozolimy z czasów Chrystusa

Później rozpoczęliśmy rozglądanie się po Starym Mieście. Mieliśmy na to właściwie całkiem sporo czasu, dlatego nie spieszyliśmy się specjalnie. W Dzielnicy Chrześcijańskiej zwiedziliśmy Bazylikę Grobu Świętego, której architektury nie jestem w stanie ogarnąć. Miejsce niesamowite, ale jego klimat burzą pielgrzymi pchający się w kolejkach. Przeszliśmy się fragmentami Drogi Krzyżowej i odnaleźliśmy kilka stacji (niektóre są właściwie niewidoczne). W Dzielnicy Żydowskiej ogromne wrażenie zrobiła na nas podziemna ulica, tzn. ulica, którą odkopano, a która pochodzi z czasów sprzed dwóch tysiącleci. Biegnie ona pod dzisiejszą zabudową Dzielnicy Żydowskiej, jakby podziemnym tunelem. Świetne wrażenie robi gigantyczny obraz odtwarzający targ, jaki przy tej ulicy codziennie się odbywał. Każda dzielnica ma zupełnie inny klimat. Żydowska w zderzeniu z Arabską to dwa różne światy. w Żydowskiej wszystko uporządkowane i czyste, a w Arabskiej miejscami brudno, nieestetycznie, ale bardzo klimatycznie. I właśnie o klimat tego miasta chodzi. Bo chyba nigdzie indziej na świecie nie ma miejsca tak ważnego dla kilku wiodących prymat religii. Gdy się słyszy bicie dzwonów w kościołach chrześcijańskich, przy jednoczesnym nawoływaniu do modlitwy muzułmanów, dobiegającego z minaretów i gdy widzi się Żydów w pośpiechu pędzących i czytających święte teksty. A wszystko jednocześnie. To jest Jerozolima!

Ściana Płaczu z widokiem na meczet Al-Aksa

Tego samego dnia wybraliśmy się pod Ścianę Płaczu. Na placu przy ścianie mnóstwo żołnierzy pilnujących porządku, a przy wejściu do samego placu bramki wykrywające metal. Zadziwiające było to, że kobiety odchodzące od ściany do pewnego momentu muszą iść tyłem - tak, aby od ściany się nie odwrócić. Nigdy o tym nie słyszeliśmy...

W Dzielnicy Muzułmańskiej jest oczywiście najwięcej Arabów handlujących pamiątkami. W niewielkich sklepikach można łatwo się zatracić. Kupić można dosłownie wszystko, łącznie z ubraniami. Oczywiście nie wypada się nie targować, bo z ceny sprzedający schodzą często nawet połowę. A już największe wrażenie robi moment, gdy nadchodzi czas modlitwy i gdy sprzedawcy rozkładają dywaniki, na których klękają i zaczynają się modlić z twarzami skierowanymi w stronę Mekki. Oczywiście wtedy niczego się u nich nie kupuje, ale sklepy pozostają otwarte.

Tego dnia próbowaliśmy znaleźć jakieś ciekawe miejsca do jedzenia. I wylądowaliśmy na pizzy przy Via Dolorosa. Tego dnia udało się nam jednak spróbować też lokalnego, szczególnie popularnego wśród Arabów fast-foodu - falafela.

Dzień 5. Betlejem i zakupy

W momencie, gdy zdecydowaliśmy się na to, aby do strefy Autonomii Palestyńskiej pojechać autem, dowiedzieliśmy się, że auto wypożyczone w Tel Awiwie nie ma odpowiedniego ubezpieczenia. Dlatego pozostał nam transport lokalny. najpierw pojechaliśmy autobusem, a dalej wzięliśmy taksówkę, która podwiozła nas pod samą Bazylikę Narodzenia Pańskiego. Tam zwiedziliśmy oczywiście bazylikę, a później porozglądaliśmy się po Betlejem, i przeszliśmy się po okolicznych straganach. Jedno jest pewne: Ceny są zupełnie inne. Wiele produktów można kupić znacznie taniej i się po prostu obkupić.

Byliśmy też o krok od zwiedzenia Herodionu i Hebronu, bo taksówkarz zaproponował bardzo korzystną cenę, jednak w końcu odpuściliśmy sobie ten fragment podróży. Ale oferta kusząca, bo za naprawdę niewielkie pieniądze można objechać te okolice z własnym taksówkarzem, który poczeka na turystów, a obowiązuje wcześniej uzgodniona cena. Wspomnę jeszcze, że po powrocie do Jerozolimy - w hostelu, w którym nocowaliśmy, dwie osoby opowiedziały mi swoje doświadczenia po podróży do Hebronu. Obydwaj panowie zostali obrzuceni przez dzieci kamieniami, więc uznali, że to dobrze, że tam nie pojechaliśmy.

Pozostałą część dnia po powrocie do Jerozolimy spędziliśmy na spacerach po różnych dzielnicach Starego Miasta i na poszukiwaniach pamiątek dla siebie i dla znajomych. Oczywiście wybierać jest w czym. Niektórzy handlarze są dość natarczywi, niektórzy liczą na słabą pamięć klientów, ale jak dobrze się z nimi pogada, to naprawdę dialog może zdziałać cuda jeśli chodzi o ostateczną cenę pamiątki w stosunku do wyjściowej.

Izrael. Tel Awiw - Cezarea - Hajfa. Cz. 2

Dzień 1. Shalom Tel Awiw

Miasto nowoczesne, rozrywkowe, w którym każdy znajdzie coś dla siebie. Zdecydowaliśmy się pozostać tam jednak tylko przez jeden dzień ze względu na to, że mieliśmy napięty grafik i chcieliśmy zajrzeć do wielu miejsc. Już wtedy zauważyliśmy, że oznaczenia drogowe pozwolą na dość swobodne poruszanie się właściwie tylko z mapą, bo każda ulica jest oznaczona i można zobaczyć wiele drogowskazów kierujących do odpowiednich dróg wyjazdowych. Najwięcej problemów mieliśmy z parkowaniem. Parkingi co prawda wszędzie, ale w Szabat wiele osób było w domach, dlatego w rejonie naszego hostelu bardzo trudno było zaparkować. Nocowaliśmy w hostelu Gordon Inn przy ulicy Gordon. W ramach oszczędności spaliśmy w czteroosobowym pokoju, na szczęście z własną łazienką. W hostelu można skorzystać z bezpłatnej przechowalni bagażu, jeśli ma się coś, czego nie chce się brać w dalszą podróż. Dlatego tam właśnie pozostawiliśmy na tydzień niepotrzebną nam walizę z zimowymi kurtkami, szalami i czapkami. Załapaliśmy się jeszcze na darmowe śniadanie, a po nim poszliśmy nad morze.

Ostatkami sił

Plaża Tel Awiwu jest rewelacyjna. Co prawda nawet w porze poza sezonem kręci się tam mnóstwo i turystów, i miejscowych, ale pogoda, na jaką trafiliśmy (ok. 22 stopni), w ciągu dwóch godzin dostarczyła nam brakującego od kilku miesięcy w Polsce słońca.

Wieczorem wybraliśmy się do Starej Jafy, gdzie znajdują się domy o ciekawej architekturze, i morze, i molo. W samym sercu Starej Jafy jest wzgórze, z którego rozciąga się piękna panorama na cały Tel Awiw. Widać naprawdę dużo. Warto się tam wdrapać. Nawet po nieprzespanej nocy w samolocie, przygodzie z wypożyczaniem auta i intensywnym dniu spędzonym na plaży.

W Szabat co prawda życie w niektórych częściach Tel Awiwu zamiera. I przed tym nas przestrzegano. Ale okazuje się, że większe supermarkety są otwarte. Również otwarte są restauracje, puby, kluby. Zresztą gdzie miałyby być otwarte, jak nie w Tel Awiwie...

Miasto jest bardzo drogie. Za kolację dla dwóch osób w przeciętnej restauracji zapłaciliśmy około 100 zł. Niewiele tańsza byłaby jednak kolacja zorganizowana z produktów zakupionych w sklepie w Tel Awiwie. A więc doradzam chodzenie do restauracji.

Dzień 2. Z przystankiem w Cezarei

Z Tel Awiwu do Hajfy wiedzie bardzo dobra droga, oczywiście z czytelnymi oznaczeniami. Jadąc do Hajfy, podjęliśmy decyzję o tym, żeby wstąpić do Cearei. O ile znaki do miasta prowadzą, o tyle w samej Cezarei trochę błądziliśmy, aby dotrzeć do starożytnego miasta. Najpierw oznaczenia poprowadziły nas do rzymskiego akweduktu, który biegnie na pewnym odcinku wzdłuż plaży. Mimo że nie sezon, to tam też było sporo ludzi. Plaża dość czysta, ale największą atrakcją jest akwedukt, który można "podtrzymywać", po którym można biegać i który można najzwyczajniej w świecie podziwiać. Mi szczególnie przypadł do gustu. Jednak po pół godziny ruszyliśmy na poszukiwania starożytnego miasta. I z pomocą miejscowych udało się.

Raj dla miłośników ruin

Przed wejściem nie wiedzieliśmy, ale teraz już wiemy, że w Izraelu płaci się praktycznie za wszystko. Kompleks w Cezarei to jedno wielkie wykopalisko. Wspaniałe ruiny dawnego portu, komnaty rzymskich urzędników, hipodrom, amfiteatr... Miejsce pozostawia niezwykłe wspomnienia - szczególnie widoki. Jedyne miejsce, które do tej pory zrobiło na mnie tak duże wrażenie (jeśli chodzi o ruiny) to termy Antoniusza w tunezyjskiej Kartaginie. A w Cezarei na terenie starożytnego kompleksu, można i zjeść, i napić się, i poopalać się na soczystozielonej trawie. W sezonie ponoć można na terenie starożytnego portu nawet nurkować. Woda bardzo czysta, a niesamowite wrażenie robią liczne starożytne mozaiki systematycznie odsłaniane przez archeologów i reperowane przez konserwatorów. Uwielbiam ruiny. Jak dla mnie - raj!

Na terenie ruin znajduje się coś na kształt kina, gdzie można obejrzeć wyświetlane w różnych językach filmy o historii Cezarei oraz posłuchać, co mają do powiedzenia do współczesnych wielcy Rzymianie tamtych czasów.

I dalej, w drogę ku północy

Po około 3-godzinnym pobycie w moim ulubionym starożytnym mieście ruszyliśmy do Hajfy. Tu z orientacją w terenie było znacznie gorzej. Ale udało się. Dotarliśmy do hostelu, w którym mieliśmy już oddzielne pokoje z własnymi łazienkami. O całkiem niezłym standardzie. W tymże hostelu upolowaliśmy superprzewodnik po Izraelu mojej ulubionej serii Eyewitness Travel na półeczce z karteczką: „weź książkę i zostaw jedną w zamian”. Niestety, nic w zamian nie mieliśmy, dlatego musimy tam wrócić, żeby spłacić dług.

Hostel był położony w centrum Hajfy, 10 minut piechotą od najatrakcyjniejszego turystycznie obiektu i 5 minut piechotą od chyba najkrótszej na świecie linii metra. Pod samymi drzwiami mieliśmy darmowe miejsce parkingowe. No i oczywiście nie odmówiłem sobie podróży tym metrem. Konstrukcyjnie metro przypomina kolej na Gubałówkę, z tym że wagony wyglądają jak prawdziwe metro i jedzie się tunelem wydrążonym w skale. No, ale to jest metro! Niestety, gdy wjechaliśmy na górę Karmel, nie udało się nam naleźć żadnego punktu widokowego, więc zaraz wróciliśmy na dół. Jadąc z powrotem na Plac Paryski trochę się wygłupialiśmy. Co jakiś czas ktoś na nas zerkał. Gdy dojechaliśmy do ostatniej stacji, okazało się, że była to Polka, która w Hajfie mieszka od prawie 20 lat. Udzieliła nam kilku cennych wskazówek co do dalszej podróży, ale było już za późno, żeby z nich skorzystać, bo mieliśmy zarezerwowane noclegi. Wyglądało na to, że pani przyjechała do Izraela za głosem serca, ale z czasem czar jej miłości chyba prysł i teraz jest samotną Polką w Izraelu, świetnie mówiącą po hebrajsku, polsku, rosyjsku i angielsku. Trochę narzekała na pogodę, bo w dniu, gdy przyjechaliśmy do Hajfy, było około 18 stopni, czyli „za zimno”.

A następnego dnia wyśmienite śniadanie w hostelu. Po nim dziewczyny udały się na leżakowanie, a ja i Tomek wybraliśmy się na spacer na pocztę (by wysłać kartki) i by wdrapać się do ogrodów bahaickich. Są genialne. Ich kolory (w tym zieleń) oraz symetria - rzucają na kolana. A panorama na port niespotykana...

Izrael. Tam trzeba być! Cz. 1

Był luty. Spory mróz za oknem. Zadzwoniła Ania i resztkami tchu wykrzyknęła: „Są bilety do Izraela po 600 złotych w obie strony za osobę! Lecimy!” Drżenie rąk, poszukiwanie znajomych, którzy by z nami pojechali i stres, czy aby na pewno upolujemy te bilety w tak dobrej cenie. 5 minut później gotowi byliśmy polecieć sami, a za kolejnych 5 minut bilety mieliśmy w garści. Tylko że dopiero na ... Sylwestra. Jedno jest pewne - warto było czekać!!! Dzień po tym, jak zarezerwowaliśmy bilety, dwoje naszych znajomych zarezerwowało bilety na podobny termin. A więc było nas już czworo.

 Wyjazd do ostatniej chwili był niepewny - zmiana pracy i problemy z urlopem powodowały, że byliśmy skłonni do ostatniej chwili zrezygnować, tym bardziej że noclegów szukaliśmy na niecały tydzień przed wylotem. Wtedy też zaczęliśmy mniej więcej planować trasę podróży - z założeniem, że w każdej chwili możemy ją zmodyfikować. Do ostatniej chwili też zastanawialiśmy się nad środkami lokomocji. Byliśmy w kropce, bo lądowaliśmy w Tel Awiwie w czasie Szabatu, a więc transportu publicznego po prostu nie było. Pomyśleliśmy, że na pewno wykombinujemy coś na miejscu. I tak było.

Którędy i gdzie?

Mieliśmy 8 dni na podróż po Izraelu, z początkiem i końcem w Tel Awiwie. Przewodniki różnie mówią o tym, ile czasu potrzeba na zwiedzenie tej metropolii, ale my postawiliśmy na inne rejony. Poza tym na intensywność naszej wyprawy miała wpływ koleżanka, która w podróż z nami wybrała się będąc w ciąży, a zatem nie mogliśmy szaleć. A zatem stanęło na po jednym noclegu w Tel Awiwie - po przyjeździe i przed wyjazdem, jeden nocleg w Hajfie i cztery noce w Jerozolimie. W trakcie myśleliśmy, by ten plan zrewidować, ale ostatecznie układ noclegów pozostał. Zabrakło nam tylko Eilatu i wypadu na teren Jordanii, m. in. do Petry, ale to będzie motyw kolejnej podróży, wszak w tamte rejony powrócimy.

Ciasne, ale "własne"

Nasze auto

Nasz "piąty pasażer" - bagaż

Gdy około godziny 3 nad ranem znaleźliśmy się na największym izraelskim lotnisku, rady miejscowych nie pozostawiały złudzeń - najlepiej będzie jednak skorzystać z wypożyczalni samochodów - szczególnie że byliśmy we czwórkę oraz że planowaliśmy przemieszczać się dość intensywnie. Nie do końca wiedzieliśmy, czy się uda, bo różni dystrybutorzy żądają różnych kwot kaucji za różne auta. Moja karta kredytowa miała zbyt niski limit, aby cokolwiek wypożyczyć. na szczęście kolega miał wyższy limit. Wypożyczyliśmy niewielkiego Suzuki Alto. Był idealny, bo malutko palił i niedużo zapłaciliśmy za wypożyczenie (około 900 zł za 8 dni). Tylko trochę było ciasno w drodze z lotniska do hostelu, bo mieliśmy sporo walizek, a więc między dziewczynami z tyłu trzeba było ułożyć kolumnę. Na szczęście nadmierny bagaż w postaci w połowie pustej walizki pozostawiliśmy w naszym pierwszym hostelu. Walizka w nim na nas czekała przez dalszą podróż.

Analogowa nawigacja

Nawigator w akcji

W wypożyczalni zaoferowano nam GPS, którego wynajęcie było bardzo drogie. Ale z racji, że do każdego wypożyczonego auta dają mapę drogową kraju (bardzo skromną, z głównymi drogami i z mapami szczegółowymi centrów trzech miast), postanowiliśmy, że to ja będę nawigacją, a Tomek kierowcą. Dziewczyny za to miały polować na tabliczki z nazwami ulic w miastach. Taki układ funkcjonował! Dzięki niemu w naszej wspólnej kieszeni pozostało w przeliczeniu około 600 zł.

Drogi w Izraelu mają bardzo dobre oznaczenia. Niestety, im bliżej strefy palestyńskiej, tym gorzej, ale podróż autem z prostą mapą jest do odbycia. Czasami myliło nas to, że w dane miejsce można dojechać kilkoma drogami i każdy wariant był oznaczony. Jednak nie zawsze było tak logicznie. Oznaczenia wydają się nieco gorsze np. w Jerozolimie. Tel Awiw pod tym względem jest dużo lepszy. Ale ogólnie wszędzie można sobie poradzić. Pewnie około 95 procent oznaczeń jest zapisanych alfabetem łacińskim, a więc Europejczyk sobie poradzi.

Drogi

Sama sieć dróg w Izraelu jest bardzo dobrze zorganizowana. Tylko jedna droga jest płatna. To autostrada nr 6 o przebiegu północ-południe. My sprytnie tej drogi unikaliśmy, korzystając z równoległych dróg nr 2 i 4 oraz mniejszych. Standard dróg jest bardzo dobry. Na większości dróg - nawet najwyższych kategorii - (poza wspomnianą „szóstką”) są jednopoziomowe skrzyżowania ze światłami, a więc dość często trzeba zwalniać, ale jeździ się i tak świetnie.

Stoisz - płacisz

Za postój auta w wielu miejscach trzeba zapłacić, szczególnie w rejonach centrum i w określonych godzinach. Najgorzej pod tym względem jest w Jerozolimie. Tam w rejonie centrum praktycznie nie ma ulic, na których parkingi są darmowe, no ale dla chcącego nic trudnego. Godzina parkowania w Jerozolimie kosztuje od 3 do 5 szekli.

W Tel Awiwie i w Hajfie jest nieco łatwiej o parking darmowy, jednak i tak trudno jest zaparkować ze względu na brak miejsc. A mandaty za złe parkowanie lub za nieopłacenie postoju są ponoć dość wysokie. My na szczęście żadnego nie dostaliśmy.

CIĄG DALSZY NASTĄPI. JUŻ WKRÓTCE.